(AZpressAZ-in arxivindən: 2024-cü il)

YADA DÜŞƏR XATİRƏLƏR

Dünyada ilk dil hansı idi?

Bir çox elm adamı hazırda məlum olan ən qədim dilin sanskrit olduğuna inanmağa meyllidir. Bu dilin varlığına dair yazılı sübutlar eramızdan əvvəl 2000-ci ilə aiddir. 

Dünyanın ən qədim dili Yaxın Şərqdə Dəclə və Fərat çaylarının vadisində yerləşən qədim bölgə olan Mesopotamiyanın sakinləri tərəfindən danışılan şumer dilidir. Alimlər şumerləri bəşər tarixində ilk sivilizasiyanın nümayəndələri hesab edirlər. Şumer dilinin varlığına dair ən mühüm yazılı sübutlar eramızdan əvvəl 3500-cü ilə aiddir. Söhbət İraq ərazisində tapılan və üzərində iqtisadi qeydlərin cızıldığı “Kiş planşetindən” gedir. Bu gün şumer dili ölü sayılır. Yer üzündə bir nəfər belə danışmır. Bununla belə, dünyada qədim sayıla bilən bir neçə dil var, lakin eyni zamanda onlar minlərlə və hətta milyonlarla insan üçün doğma olaraq qalır. 

Alimlərin fikrincə, insanlar təxminən 150-350 min il əvvəl sözləri icad edib və danışmağı öyrəniblər. Ancaq tam hüquqlu danışıq dilləri yalnız 10.000 il əvvəl formalaşmışdır. Hər bir dilin yaşı yalnız yazılı sübutlarla qiymətləndirilə bilər. Çox güman ki, aşağıda sadalanan dillər inanıldığından daha qədimdir, sadəcə olaraq, insanlar əvvəlcə yazı icad etmədilər və şifahi danışdılar.