AZpress.AZ-ın ARXİVİNDƏN
YADA DÜŞƏR XATİRƏLƏR:
Nəriman Qasımoğlunun Qasım Qasımzadə və Aşıq Ədalətlə bağlı xatirələri
Qasım Qasımzadənin ötən əsrin 60-cı illərində saz ustası Aşıq Ədalətin ifasından şövqə gəlib ona həsr etdiyi şeirdir. Sonralar Ədaləti ekranda görüb dinləyəndə dilxor olurdu ki, axı bunun sazı sədəfsiz idi, nəyinə lazım idi sazını yaraşığa mindirib sədəfləsin...
USTADIN KİMDİR
Aşıq Ədalətə
Məclis böyük, təntənəli,
Aşıq sadə, saz bəzəksiz,
Zillənibdir gözlər ona.
Titrək-titrək qalxdı əli,
İlk guşəsi, xalı təmiz,
Tellər dindi yana-yana.
Sazlı-sözlü babaların,
Qılınc tutan nəsillərin
Ruhu gəzdi bu məclisi,
İgidliyin, düz ilqarın
Mənasından şirin-şirin
Halı etdi o saz bizi.
Bu məclisə gələn gördük
Qurbanini, Ələsgəri,
Gözlərindən gülən gördük
Yaşmaq tutan gözəlləri.
Bir dost kimi candan, qəlbdən
Saz sirrini bizə dedi,
Tənəyə də hədəf oldu.
Bəlkə elə bu səbəbdən
Əllər onu döyəclədi –
O gah çılğın bir dəf oldu,
Gah tar oldu, gah kamança;
Gah da neyin dodağını
Yada salıb hey ağladı...
Gah da atəş aça-aça
Bir qoşunun qabağını
Aynalıtək o, saxladı.
O əfsuna sən daldıqca
Düşünürsən, bu avazda
Yüz sənətin hikməti var.
Şövqə gəlib o çaldıqca
Deyirsən ki, bu tək sazda
Bir orkestr qüdrəti var!
Gah müdrik bir qoca kimi
Gedib dərin bir xəyala
Ümmanlara daldı-daldı...
Gah Abbası, gah Dilqəmi,
Koroğlunu qala-qala,
Gəzdi, gəzdi... çaldı, çaldı...
Başlayanda saz oynağa
Qönçələrdən o, elə bil
Əlvan xalı toxuyurdu.
Səs qalxdıqca dalğa-dalğa
Sanki dinən o saz deyil,
Aşıq Mirzə oxuyurdu.
Sehrlədi o saz bizi –
Dəyişildi məclis birdən,
Xanəndələr gəldi dilə.
Coşdu duyğular dənizi,
Baş açmadım heç bu sirdən,
Görməmişdim sazı belə.
Qulaq verdi, baxdı hamı
Bu çalğıya heyran-heyran.
Saz şaqradı tuti təki,
Aydın idi hər kəlamı,
Danışırdı: “Dost-mehriban
Ya bir olar, ya da iki...”
Sonra səpdi “Lalələr”i
Məclis boyu ləçək-ləçək,
Al boyandı Gəncə düzü.
Bülbül olub nalələri
Yaydı bağa çiçək-çiçək,
Düzdü sapa o hər sözü,
“Yenə qonub şah budağa
Nə sızlarsan belə, bülbül?”
Güllər ətir qoxuyurdu.
Əhsən, alqış yağa-yağa
Sanki burda o saz deyil,
Şövkət, Zeynəb oxuyurdu.
Saz söz qoyub Ədalətlə
Faş elədi neçə-neçə
Leyli-Məcnun fəryadını.
Danışdırdı məhəbbətlə,
Ləyaqətlə seçə-seçə
Əsrimizin Fərhadını!
Asta-asta, narın-narın
Aşıq sazı, saz aşığı
Coşdururdu, daşdırırdı,
Məharətli sənətkarın
Söhbət edən hər barmağı
Baxışları çaşdırırdı.
Endirəndə sazı hərdən
Mizrablı əl dincəlirdi.
Pərdələri gəzən əldən
Qaibanə səs gəlirdi...
Bərbəzəkli neçə sazın,
O çaldıqca, batdı səsi,
Sədəflərin hüsnü soldu.
Sadə saza – o avazın
Hər cəh-cəhi, hər guşəsi,
Hər xalı bir sədəf oldu!
Süzüb keçdi o səhnəni,
Dəsgahını vurdu sona
Alqışların şəlaləsi.
Görməsə da səni, məni
Mavi ekran verdi ona
Qucaq-qucaq el töhfəsi.
Saz sussa da ürəklərdə
Davam etdi bu təranə.
Səs ucaldı pərdə-pərdə:
– Qayıt yenə, qayıt yenə!
Sazı ilə o sənətkar
Bu alqışı alqışladı
Yorulmadan, usanmadan.
Heyran qalıb soruşdular:
– Ustadının nədir adı?
Cavab verdi:
– Azərbaycan!
