Sən bir günəş idin Azərbaycanın üzərində doğan...
1992-ci ildən bəri Azərbaycan hər il 28 mayı dövlət bayramı kimi qeyd edir
Bu, 1918-ci ildə Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən Azərbaycan Demokratik Respublikasının (ADR) müstəqilliyinin elan edilməsini xatırladır. Elə həmin gün Tiflisdəki keçmiş Qafqaz Canişini Sarayının zalında İstiqlal Bəyannaməsi imzalanmışdır.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 20-ci əsrin əvvəllərində Azərbaycanın siyasi tarixinin ən görkəmli simalarından biri idi. O, silahdaşları ilə birlikdə Azərbaycan dövlətçiliyinin başlanğıcında dayanırdı. Müsəlman Şərqində ilk dünyəvi respublikanın yaranmasına və qurulmasına birbaşa nəzarət edirdi. Onun ölməz kəlamı: "Bir dəfə yüksələn bayraq bir daha enməz" Azərbaycanın müstəqilliyinin toxunulmazlığının rəmzlərindən birinə çevrildi.
27 may 1918-ci ildə o, səs çoxluğu ilə Seymin müsəlman fraksiyasının üzvlərindən təşkil olunmuş Azərbaycan Milli Şurasının sədri seçildi. O, Azərbaycan Demokratik Respublikasının (1918-1920) yaradılmasını elan edən Azərbaycan Milli Şurasına rəhbərlik etdi.
Osmanlı İmperiyası Azərbaycanın müstəqilliyini ilk tanıyan dövlət olub. 4 iyun 1918-ci ildə iki ölkə arasında imzalanan müqaviləyə uyğun olaraq, Nuri Paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycana gəldi. 15 sentyabr 1918-ci ildə Bakı azad edildi.
Bakı uğrunda döyüşdə Qafqaz İslam Ordusunun 1130 hərbçisi şəhid oldu. Qısa müddət ərzində Azərbaycan iqtisadiyyat, təhsil, din və digər sahələrdə islahatlar həyata keçirdi.
Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsi irqindən, dinindən və cinsindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşlar üçün bərabər hüquqları təsbit etdi. Azərbaycan müsəlman Şərqində qadınlara səs vermək hüququ verən ilk ölkə oldu.
1918-ci il iyunun 27-də hökumətin qərarı ilə türk dili Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin rəsmi dili elan edildi.
7 dekabr 1918-ci ildə bütün siyasi partiyaları və etnik qrupları təmsil edən 120 yerlik milli parlament fəaliyyətə başladı. 17 aylıq fəaliyyəti dövründə parlament 230 qanun layihəsi qəbul etdi.
1920-ci il aprelin 28-də Qırmızı Ordu hissələri Azərbaycanı işğal etdi və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin mövcudluğuna son qoydu.
Azərbaycan Demokratik Respublikası cəmi 23 ay mövcud olsa da, milli dövlətçilik tarixində əhəmiyyətli bir iz buraxdı. Sonrakı illər və onilliklər ölkə həyatında əlamətdar hadisələr və Azərbaycan xalqının əhəmiyyətli nailiyyətləri ilə əlamətdar olan mühüm mərhələləri təşkil edir. Məhz bu, birlikdə götürüldükdə bugünkü müstəqil Azərbaycanın iqtisadi, intellektual və mədəni potensialını yaratmışdır.
SSRİ-nin süqutundan sonra Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdi. Müasir Azərbaycan 1918-1920-ci illərdə mövcud olan Azərbaycan Demokratik Respublikasının hüquqi varisi hesab olunur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin layiqli varisi olan müasir Azərbaycan müstəqilliyin ən böyük milli sərvətimiz olduğunu dəfələrlə sübut etmişdir.
Bu hadisənin şərəfinə Bakıda bir küçə və metro stansiyasına ad verilmiş, İstiqlaliyyət küçəsində isə müstəqillik bəyannaməsinin mətni (həm ərəb, həm də latın əlifbası ilə) olan bir stela ucaldılmışdır. Tbilisidə keçmiş Qafqaz Canişini Sarayının zalının divarına Azərbaycan, gürcü və ingilis dillərində yazısı olan xatirə lövhəsi qoyulmuşdur.
1991-ci ildən 2021-ci ilə qədər Müstəqillik Günü Respublika Günü kimi tanınırdı. 15 oktyabr 2021-ci il tarixində Azərbaycan Parlamentinin plenar iclasında "Müstəqillik Günü haqqında" yeni qanun qəbul edildi. Elə həmin gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən "Müstəqillik Günü haqqında" qanun imzalandı.
2021-ci ildən etibarən yeni qanuna əsasən, bayram rəsmi olaraq 28 mayda (əvvəllər "Respublika Günü" kimi tanınırdı) qeyd olunur və 18 oktyabr hazırda "Müstəqilliyin Bərpası Günü" kimi tanınır.
Azərbaycan xalqı 28 May - Müstəqillik Gününü xüsusi ruh, böyük sevinc və qürur hissi ilə qeyd edir. Azərbaycan Respublikasının üçrəngli bayrağı işğaldan azad edilmiş torpaqlarda əzəmətli şəkildə dalğalanır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin uğrunda mübarizə apardığı müstəqilliyimizi qorumaq və gücləndirmək indiki və gələcək nəsillərin müqəddəs borcudur.
Azadlığın tarixi müqavimətin tarixidir! Azadlığımız uğrunda mübarizə aparanların şücaətini heç vaxt unutmayaq. Bizə azadlıq imtiyazını verənlərin xatirəsini ehtiramla yad edək və müstəqillik ruhunu qəbul edək!
Qoy bu günün şöhrəti sizi sabah üçün ilhamlandırsın! Qoy azadlıq ruhu bu gün və həmişə sizə sevinc və uğur gətirsin.
Azərbaycanın suverenliyi, sülhü və firavanlığı həmişə sarsılmaz olsun!
Yaşasın Azərbaycan Respublikası!
Xeyransa İsmayılova
