YADA DÜŞƏR XATİRƏLƏR
(AZpressAZ-in arxivindən: 2023-cü il)
SİNƏSİ DAĞLI DAĞ
Qasım Qasımzadə - 100
1763-1864-cü illər Rusiya imperiyasının tarixində "Çərkəz soyqırımı" illəridir. Həmin dövrdə çərkəz əhalisinin 90 faizi tarixi vətənindən qovulmuş və məhv edilmişdir. Bu minvalla Soçi şəhəri 19-cu əsrdə Rusiyanın tərkibinə keçmişdir.
Qasım Qasımzadə sovet dövründə Soçini ziyarət etmiş, orada olarkən aşağıda paylaşdığım şeiri yazmışdır. Şeirin həsr edildiyi Axun dağı Soçi ətrafında turistlərin ən çox getdiyi yerdir.
SİNƏSİ DAĞLI DAĞ
Mehribandır, şəfqətlididr,
Gileylidir, hiddətlidir,
Hüznlüdür Axun dağı.
Seyr edirəm zirvəsindən
Uzaq dağı, yaxın dağı.
Qarlı Qafqaz qaşqabaqlı,
Göy təpələr fikrə gedib.
Dara düşən dağ kəlləri
Öz-özünü həlak edib.
Qartalların ox lələyi
Sancılıbdır qayalara.
Özlərisə bilən yoxdur,
Bilən yoxdur... uçub hara.
Kol-kos örtən yamaclarda
Meşələşən bağlara bax:
Peyvənd armud, şirin gilas
Aullardan verir soraq.
Qayalarda tarixlərin
Açılmamış qatı qalıb.
Tayfaların, nəsillərin
Burda ancaq adı qalıb.
Adı qalıb kənd-şəhərdə,
Adı qalıb oymaqlarda.
Adı qalıb çayda, göldə,
Adı qalıb bulaqlarda.
Dağ havası, dağ nəsimi
Dağ çiçəyi, qar, bənövşə,
Gül şehində gülən günəş,
Qara dəniz, yaşıl meşə...
Gəlib gördü bir hökmdar
Ürəyinə yatdı yaman.
Bircə udum nəfəs dərcək
Dimağından uçdu duman.
Zənd elədi bir təpədən
Xoflu-xoflu hər tərəfə.
Düşündü ki, necə baxım
Rahat-rahat burda kefə?
Dağlıların əməlindən
Əskik olmur heç vaxt qəza.
Xam at kimi şahə qalxar
Dağ çəkməsəm mən Qafqaza.
Xəfifcə bir təbəssümlə
Sığal çəkdi bığlarına,
Qələm çəkdi dağlıların
Taleyinə, rüzgarına.
İlim-ilim itdi ellər,
Adı qaldı.
Hörüklərdə igidlərin
Atı qaldı.
Körpələrin açılmamış
Dili qaldı.
Qoca ömrün hələ neçə
İli qaldı.
Halal işin, düz əməyin
Barı qaldı.
İnsanların torpaq adlı
Ən sevimli,
Ən müqəddəs
Varı qaldı.
Qaldı...
Sürdü başqaları
O yerlərin səfasını.
Talelərdən qisas alan
Bir gün aldı cəzasını.
Yenə də xoş üz göstərir
Gəlib-gedən qonaqlara
Hər kənd-şəhər.
Lakin kimsə soruşmayır
Ev yiyəsi gedib hara,
Haçan gələr?
“Ev yiyəsi!”, “Ev yiyəsi!”
Cavab yoxdur bu nidaya.
Üz tuturam göy meşəyə,
Üz tuturam Aqurçaya.
Təngişdirir yol nəfəsi
Asta-asta çağırıram:
“Ev yiyəsi!”, “Ev yiyəsi!”
Boğuq-boğuq əks eləyir
Dərin dərə həmin səsi:
“Ev yiyəsi!”, “Ev yiyəsi!”
Dikəlirəm zirvələrə
Bəlkə ordan çatdı səsim.
Bir mehrabın qarşısına
Yetişəndə batdı səsim...
Mehribandır, şəfqətlididr,
Gileylidir, hiddətlidir,
Yol gözləyən ana kimi
Həsrətlidir
Axun dağı!
Sinəsində tarixlərin
Uzaq dağı, yaxın dağı.
